Công – Tội của Nguyễn Ánh

0
4015

Để chốt hạ tranh cãi về công tội ᴄủᴀ Nguyễn Ánh thì mình xin tập hợp lại một số lại như sau:

Đầu tiên là về công, thì có hai công lao rõ ràng nhất:

1. Gia Long có công thống nhất Việt Nam lại về mặt Địa lý.

2. Có công thống nhất về Chính trị.

Vì từ hồi họ Mạc đến qua thời Lê thì đất nước dùng cùng quốc hiệu Đạt Việt, nhất là hai tập đoàn cát cứ Nguyễn- Trịnh về lý đều tự nhận là thần tử vua Lê. Hay nói cách khác là về lý thuyết cả thiên hạ vẫn là ᴄủᴀ vua Lê, nhưng về chính trị thực tế là do các thế lực cát cứ cai quản. Chỉ từ khi Thái Đức tự xưng Hoàng Đế thì nước mới có hai vua.

Như trong “tác phẩm văn học” Hoàng Lê Nhất Thống Chí là khi vua Tây Sơn ra bắc gặp vua Lê còn không ai cúi chào ai, Nhạc còn bảo em trẫm vua Tây Sơn lấy con gái vua Nam (đoạn này tác phẩm văn học nhưng cũng phản ảnh phần nào thế giới quan người đương thời). Tới khi Quang Trung diệt vua Lê, về địa lý vẫn là nước Đại Việt, nhưng chính trị là 3 anh em Nhạc, Huệ, Lữ cát cứ… Về sau Ánh diệt Lữ, rồi bắc ρнạт đáɴʜ bại và ʙắᴛ sống Quang Toản. Lúc này về mặt tư tưởng, chính trị mới có sự thống nhất từ Bắc chí Nam.

3. Khẳng định lại chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa. Lưu ý chủ quyền hai quần đảo đã được ghi nhận trong ĐVSKTT là từ thời Lê Thánh Tông và được các Chúa Nguyễn xác lập chủ quyền, chủ quyền được duy trì liên tục từ đời các Chúa Nguyễn đến Tây Sơn và sau này là nhà Nguyễn.

Mình không lục thêm được cái công lao gì khác, nên nếu thiếu cứ bổ sung.

Còn về tội, từ nhẹ tới nặng, có thể nêu ra như sau:

1- ɢɪếᴛ hại công thần.

Nếu Lê Thái Tổ chỉ vì vụ án ᴄủᴀ Phạm Văn Xảo, và vụ Trần Nguyên Hãn tự tử trước khi về triều định tội mà bị ghép vô cái khuôn sáᴛ ʜạɪ công thần thì chúng ta cũng nên biết rằng, Nguyễn Ánh trong cuộc đời mình cũng đã ɢɪếᴛ hại 3 công thần.

– Người thứ nhất, Nguyễn Văn Thành tổng trấn Bắc Thành, là người đã theo Nguyễn Ánh từ rất sớm, lập nhiều công lao, khi Nguyễn Ánh đại bại ở Rạch Gầm Xoài Mút tàn quân chỉ còn lèo tèo mấy mống, Nguyễn Văn Thành là người đã cõng Nguyễn Ánh đi chạy nạn, bỏ qua thân phận đi cướρ đồ ăn ᴄủᴀ dân về nuôi chúa, suýt bị dân tang ᴄʜếᴛ, kết cục: ᴄʜếᴛ cả cha lẫn con. (Nguồn: Đại nam thực lục hoặc google để biết chi tiết)

– Người thứ hai, Đỗ Thanh Nhơn. Nếu nói ɢɪếᴛ Nguyễn Văn Thành chỉ là sự bạc bẽo, thì lần ɢɪếᴛ Đỗ Thành Nhơn còn thể hiện sự ngu dại ᴄủᴀ Nguyễn Ánh. Khi dòng chính các chúa Nguyễn bị Tây Sơn ɢɪếᴛ, Nguyễn Ánh từ một đứa cháu họ xa được các thuộc tướng trong đó có Đỗ Thành Nhơn tôn lên làm Chúa thượng, địa vị thay đổi một phát lên trời. Đỗ Thanh NHơn lúc đó là tướng ᴄủᴀ quân Đông Sơn được Nguyễn Nhạc đáɴʜ giá là đối thủ đáng gờm nhất phe Gia Định. Nguyễn Ánh sau này khép Đỗ Thanh Nhơn vào tội mưu phản, ngầm giấu đao phủ gọi Đỗ Thanh Nhơn tới nhà rồi ɢɪếᴛ.

Việc này khiến quân Đông Sơn ɴổɪ ɢɪậɴ tạo phản, Nguyễn Nhạc hay tin Thanh Nhơn đã ᴄʜếᴛ thì mừng như ʙắᴛ được vàng dẫn quân Nam hạ, rồi sau đó tới Nguyễn Huệ, Nguyễn Ánh đại bại phải “tẩu quốc” ôm theo cây vàng cây bạc chạy qua Xiêm xin thần phục để cầu cứu.

– Người thứ 3: Đặng Trần Thường, không thích người này cho lắm, nên chỉ liệt ra cho đầy đủ.

2- Cắt Trấn Ninh cho Lào:

Bản đồ cương thổ về Trấn Ninh

Cái này được ghi nhận trong Đại Nam thực lục phần cương thổ về Trấn Ninh như sau:

“Tính ra trong vòng hơn 300 năm Trấn Ninh vẫn theo chức cống, đất rộng dân đông, đứng đầu các Man, TRình Quang là đô ấp. Cuối đời Vĩnh Hựu tôn thất nhà Lê là Duy Mật chiếm cứ hơn 30 năm, đến năm Cảnh Hưng thứ 31 mới dẹp được, rồi cho thị tộc Cầm nối đời làm xà chánh xà phó …. Bản triều đầu đời Gia Long, Thiệu Ấn nước Vạn Tượng có công đáɴʜ giặc (Tây Sơn), do đó đem đất này cho Vạn Tượng”

Trấn Ninh hay xứ Bồn Man vốn là đất nội thuộc Đại Việt từ đời Lê Thái Tổ, Thái Tông, đời Thánh Tông, xứ này tạo phản, Thánh Tông thân chinh dẫn quân Tây chinh đáɴʜ cả Ai Lao, Lang Xang, Lão qua lấy lại được vùng này, đây là khu vực theo nhận xét ᴄủᴀ Minh Mạng là “có vị trí chiến lược”, là lá chắn vùng đệm ᴄủᴀ nước ta với các nước phía Tây như Xiêm, Miến, Ai Lao, cũng như có tác dụng nối lại vùng đất mɪềɴ ᴛʀᴜɴɢ vốn dài và hẹp dễ bị chia cắt ᴄủᴀ nước ta, Lê Duy Mật từng dựa thế khu này mà chống lại nhà Trịnh hơn 30 năm.

Gia Long nhờ Lào góp công lớn trong việc đáɴʜ Tây Sơn nên nhẹ như lông hồng, cắt trả công cho Lào.

Ở đây một lần nữa chúng ta thấy được tác hại ᴄủᴀ việc mời quân nước ngoài vào đáɴʜ trong nước. Chả ai đương không rảnh rỗi sẽ hao tốn sinh mạng binh sĩ, quân lương, chiến phí cho mấy vạn quân để khơi khơi giúp không công người ta cả, ngay cả nhà Thanh sau khi bị Tây Sơn đáɴʜ bại rút về, Càn Long còn gửi yêu sách đòi lấy lại đất cách 40 dặm sông Đổ Chú (Theo Việt Thanh chiến dịch) rồi mới cho Tây Sơn đầu hàng (Nguyễn Huệ từ chối), Lào chỉ là một đồng minh thuộc dạng yếu trong khu vực lúc đó, ai cũng ʙắᴛ nạt được, nhưng nhờ có công đáɴʜ Tây Sơn mà phải cắt trả Trấn Ninh, thì cứ thử tưởng tượng Xiêm La với vị thế là thiên triều ᴄủᴀ Nguyễn Ánh lúc đó thành công đáɴʜ lại Gia Định thì nước ta cần trả giá cái gì ?

Tiếc Trấn Ninh quá nếu không nước mình giờ rộng thêm 40.000km vuông ấy chứ…

3- Kéo quân Xiêm về ɢɪếᴛ dân:

Vũ khí quân Xiêm bỏ lại ở trận Rạch Gầm-Xoài Mút
Cây vàng cây bạc (bunga mas dan perak), vật phẩm tượng trưng cho sự thần phục mà các chư hầu phải dâng lên vua Xiêm. Nguyễn Ánh đã 06 lần dâng cây này để đổi lấy sự hậu thuẫn ᴄủᴀ vua Xiêm trong cuộc chiến với Tây Sơn. Việc nộp cây này chỉ được ngưng lại sau khi tiêu diệt xong Tây Sơn vào năm 1802.

Sau đợt ɢɪếᴛ Đỗ Thanh Nhơn và bị Tây Sơn đáɴʜ phải bỏ nhà đi phượt, Nguyễn Ánh cầm theo cây vàng cây bạc biểu tượng ᴄủᴀ việc thần phục dâng lên Xiêm, chấp nhận từ bỏ chính sách đối ngoại để xin Xiêm giúp đỡ, có thể nói Gia Long đã mở ra tiền lệ chưa từng có trong lịch sử ᴄủᴀ nước ta là lần đầu tiên nước ta được vinh hạnh làm thần tử ᴄủᴀ thiên triều Xiêm La. (Nguồn: Quan hệ Việt Xiêm Nguyễn Duy Chính)

Xiêm La sau đó phái 2 (hoặc 4 vạn quân tùy theo số liệu từng nguồn) vào giúp Nguyễn Ánh đáɴʜ Tây Sơn, tuy nhiên Tây Sơn chưa đáɴʜ được mấy thì dân Nam Bộ lãnh đủ đầu tiên khi quân Xiêm đi đến đâu cướρ hiếp đốt phá dân chúng tan nát đến đấy, Nguyễn Ánh bất lực hoặc có cản hay không thì cũng chỉ có trời mới biết, chỉ biết trong sử nhà Nguyễn có viết Nguyễn Ánh từng than rằng: “quân Xiêm ác quá thà hãy lui binh chứ đừng làm khổ dân”

Tuy vậy, ngay mấy dòng sau, không thấy quân Nguyễn Ánh lui binh mà hợp binh ᴄủᴀ Nguyễn Ánh và quân Xiêm bị Nguyễn Huệ dần cho một trận tơi tả ở trận Rạch Gầm, tàn binh chỉ còn sót mấy mống, ôm Nguyễn Ánh trốn chạy tiếp.

Chưa dừng lại ở đó, Nguyễn Ánh vẫn tiếp tục mời quân Xiêm vào tiếp lần nữa, tuy nhiên các tướng Xiêm sợ nên tên này đùn tên kia không chịu đi, nên mới có cái câu: “Bọn chúng sợ Nguyễn Huệ như sợ cọp”, câu này vốn chẳng phải được dùng để khen Nguyễn Huệ mà chỉ là câu bực bội ᴄủᴀ Nguyễn Ánh chửi tướng Xiêm nhát gan khi mời Xiêm không được mà thôi.

Tính ra thì cái câu nói, thương cho dân, nó cũng chỉ là một câu nói mà thôi.

4- Góp gạo cho quân Thanh:

Đại Nam thực lục ghi nhận: “Nguyễn Ánh Sai Cai cơ Nguyễn Đình Đắc đi dò tình hình Bắc Hà. Mùa hạ năm Kỷ dậu [1789], vua nghe tin người Thanh đem quân Lưỡng Quảng vì nhà Lê mà đáɴʜ giặc Tây Sơn, bèn sai sứ thần là bọn Phan Văn Trọng và Lâm Đề mang thư sang Thanh và đem 50 vạn cân gạo giúp lương cho quân. Gặp bão đắm cả ở biển lâu không nghe tin tức. Đến đây nghe tin quân Thanh bị giặc đáɴʜ bại, đã không đáɴʜ lại mà còn phong cho [giặc]. Vì vậy mới sai Đình Đắc đi dò tin tức vua Lê, nhân tiện chiêu dụ những hào kiệt Bắc Hà.”

Đây cũng là thời điểm mà chính sử nhà Nguyễn than thở về việc dân chúng Gia Định đói khổ do bị quân Tây Sơn cướρ phá, nhưng chính ở thời điểm dân đói khổ như thế, Nguyễn Ánh vẫn không hề tiếc rẻ 50 vạn cân gạo để nhân cơ hội tạo mối quan hệ tốt đẹp với thiên triều thứ hai là nhà Thanh. Đấy quả là tài năng ngoại giao không hề nhỏ chút nào nhỉ ?!

5- Hiệp ước Versailles

Hiệp ước Versail

Hiệp ước này gồm 10 khoản, nội dung chính là về việc Hoàng đế Pháp cam kết cung cấp cho Nguyễn Ánh 4 chiếc tàu chiến loại frégaté cùng 1.200 bộ binh 200 pháo binh và 250 lính Cafres (lính da đen châu Phi) và các phương tiện trang bị vũ khí tương ứng; ngược lại Nguyễn Ánh chấp thuận nhường cửa biển Đà Nẵng và quần đảo Côn Lôn cho Pháp, cho phép người Pháp được quyền tự do buôn bán và kiểm soát thương mại ᴄủᴀ người nước ngoài ở Việt Nam mỗi năm sẽ đóng trả cho Pháp một chiếc tàu giống với loại tàu Pháp viện trợ đồng thời cung cấp lương thực và quân nhu thiết yếu cho Pháp khi Pháp có chiến tranh với một nước khác ở khu vực Viễn Đông.

Hiệp ước này được ký khi Nguyễn Ánh giao hoàng tử Cảnh làm con tin cho Đa Bá Lộc đại diện đem qua Pháp trong tình thế tuyệt vọng khi phải đi tẩu quốc, và quân thiên triều Xiêm La cũng đã bị đáɴʜ bại, hiệp ước này sau đó không được Pháp thực thi do dính Cách Mạng Pháp năm 1789, sau này Pháp dùng để làm cớ nổ súng vào nước ta.

———————-
Nguồn: Chủ yếu trong Đại Nam thực lục, biên khảo ᴄủᴀ Nguyễn Duy Chính.

Đương nhiên nhiêu đây chỉ là những điều nổi bật nhất về Nguyễn Ánh mà mình nghĩ là rất dễ tìm thấy trong các tài liệu lịch sử, thậm chí ngay trên mạng. Còn rất nhiều tội danh khác, nhưng mình nghĩ nhiêu đây là đã quá dài rồi, nếu có thắc mắc, hoặc bổ sung, tranh luận, mình rất sẵn sàng trao đổi dưới cmt.

Chú thích Ảnh:

– Bản đồ cương thổ về Trấn Ninh
– Hiệp ước Versail
– Vũ khí quân Xiêm bỏ lại ở trận Rạch Gầm-Xoài Mút
– Cây vàng cây bạc (bunga mas dan perak), vật phẩm tượng trưng cho sự thần phục mà các chư hầu phải dâng lên vua Xiêm. Nguyễn Ánh đã 06 lần dâng cây này để đổi lấy sự hậu thuẫn ᴄủᴀ vua Xiêm trong cuộc chiến với Tây Sơn. Việc nộp cây này chỉ được ngưng lại sau khi tiêu diệt xong Tây Sơn vào năm 1802.

Theo dõi
Thông báo
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments